TonKinh.comTôn Kính
Giữ nếp thờ cúng trong nhà ở hôm nay

Vợ chồng khác tôn giáo thờ cúng tổ tiên thế nào: cách dung hoà trong một nhà

Vợ chồng khác tôn giáo vẫn cùng nhớ ông bà cha mẹ: những điều cần bàn trước, các cách dung hoà nhiều gia đình đang làm, câu nên nói và cách dạy con.

A Vietnamese husband and wife stand before old family portraits in a quiet living room, he bows his head while she clasps her hands, seen from behind, evening light

Vợ chồng khác tôn giáo vẫn cùng nhớ ông bà cha mẹ được, vì lòng biết ơn tổ tiên là điểm chung của rất nhiều niềm tin; điều cần làm là bàn với nhau trước xem mỗi người tưởng nhớ theo cách nào, và cả nhà tôn trọng cách của nhau. Nhiều gia đình giữ nơi thờ gia tiên theo nếp nhà một bên, người kia đứng cùng và tưởng nhớ theo cách của tôn giáo mình.

Bài này không bàn đúng sai của niềm tin nào. Nó tập hợp những cách các gia đình đã dung hoà: các câu hỏi nên nói với nhau từ trước khi về chung nhà, các mô hình sắp xếp đang có, cách tham dự ngày giỗ bên nhà kia, những câu nên nói với bố mẹ hai bên, và cách để con cái lớn lên không thấy mình bị kéo về phía nào. Khi cần biết quan niệm của đạo mình về việc tưởng nhớ người đã khuất, bạn nên hỏi chức sắc hoặc người hướng dẫn của cộng đồng mình.

Hai niềm tin, một điểm chung là nhớ ơn

Ở Việt Nam, tục thờ cúng tổ tiên có mặt trong rất nhiều gia đình, kể cả gia đình theo các tôn giáo khác nhau. Mỗi cộng đồng có cách thể hiện riêng: có nơi thắp hương trước bàn thờ gia tiên, có nơi đặt ảnh ông bà và cầu nguyện, có nơi chú trọng thăm mộ, có nơi tổ chức bữa cơm tưởng nhớ. Hình thức khác nhau nhiều, còn lòng biết ơn người đã sinh thành nuôi dưỡng thì giống nhau.

Khi hai người khác tôn giáo lấy nhau, va chạm thường không đến từ hai người, mà từ những điều chưa nói ra: người vợ không biết mình có phải thắp hương ngày giỗ bố chồng không, người chồng lo bố mẹ mình buồn nếu con dâu không vái, bố mẹ một bên sợ cháu nội không biết thờ ông bà, bên kia lại sợ cháu bỏ đạo. Phần lớn nỗi lo ấy tan đi khi mọi thứ được nói rõ từ đầu.

Bắt đầu từ điểm chung giúp câu chuyện nhẹ hơn. Thay vì hỏi "em có thắp hương không", hãy hỏi "em muốn nhớ bố anh theo cách nào". Câu hỏi thứ hai mở ra chỗ cho cả hai cách làm, câu đầu dễ thành một bài kiểm tra.

Những điều nên nói với nhau trước khi về chung nhà

Các cặp đã sống êm với nhau nhiều năm thường kể rằng họ đã bàn trước những câu sau. Bạn có thể dùng danh sách này cho một buổi nói chuyện riêng của hai người, rồi một buổi có bố mẹ hai bên:

  • Nhà mình có đặt nơi thờ gia tiên không, đặt theo nếp bên nào, ai trông nom hằng ngày?
  • Người không theo nếp thờ hương khói sẽ tưởng nhớ ông bà bằng cách nào: đứng cùng, cúi đầu, cầu nguyện, đặt hoa?
  • Ngày giỗ bên nhà kia, mỗi người tham dự đến đâu: có mặt, phụ việc bếp, đứng trước ảnh, ở lại bữa cơm?
  • Nhà mình có đặt biểu tượng tôn giáo không, đặt ở đâu để cả hai cảm thấy được tôn trọng?
  • Con cái sẽ được dạy về ông bà hai bên thế nào, và theo tôn giáo nào hay để con lớn tự chọn?
  • Khi bố mẹ một bên có yêu cầu khó, hai vợ chồng nói với bố mẹ ra sao để không ai phải đứng một mình?

Không cần trả lời tất cả trong một buổi. Cốt là hai người biết câu trả lời của nhau trước khi bố mẹ hai bên hỏi, để không ai bị bất ngờ trước mặt họ hàng. Nhiều cặp ghi các điều đã thống nhất vào một trang giấy và giữ trong ngăn kéo, đôi năm lại mở ra xem có cần sửa gì.

Các cách sắp xếp nhiều gia đình đang dùng

Không có mô hình nào áp được cho mọi nhà. Dưới đây là những cách đang có thật trong các gia đình hai tôn giáo, kèm hoàn cảnh hay hợp với từng cách.

Cách sắp xếpCụ thể thường làm thế nàoHay hợp khi
Một nơi thờ gia tiên, người kia tưởng nhớ theo cách mìnhBàn thờ theo nếp bên chồng hoặc vợ; người kia đứng cùng, cúi đầu hoặc cầu nguyện thầmHai bên gia đình cởi mở, vợ chồng đã thống nhất
Nơi tưởng nhớ chung, không hương khóiKệ ảnh ông bà hai bên, hoa, đèn; mỗi người tưởng nhớ theo cách mìnhCả hai đều muốn một chỗ trung tính trong nhà
Bàn thờ chính ở nhà anh chị em, nhà mình chỉ giữ ảnhNgày giỗ về nhà có bàn thờ; ở nhà mình chỉ có ảnhNgười giữ việc thờ là anh chị em khác
Mỗi người giữ nếp bên mình ở hai góc riêngMột góc thờ gia tiên, một góc theo tôn giáo người kia, cách xa nhauNhà đủ rộng, cả hai muốn giữ trọn nếp của mình
Thay phiên theo dịpNgày giỗ bên nào thì theo nếp bên ấy, cả nhà cùng có mặtHai bên gia đình đều có lễ riêng quan trọng

Mô hình có thể đổi theo thời gian. Có cặp ban đầu chỉ giữ ảnh, đến khi bố mẹ một bên mất thì lập nơi thờ; có cặp ban đầu có hai góc riêng, sau gộp lại vì con cái thấy một chỗ chung dễ gần hơn. Đổi được miễn hai người cùng bàn.

Tham dự ngày giỗ bên nhà kia

Đây là lúc người khác tôn giáo hay lúng túng nhất. Họ hàng đông, mọi người lần lượt thắp hương, và ai cũng nhìn xem con dâu, con rể làm gì. Cách nhiều người đã làm là có mặt từ sớm, phụ việc bếp núc, bày mâm, đón khách, để mọi người thấy mình đến với tấm lòng. Đến lúc thắp hương, họ đứng cùng gia đình, cúi đầu trước ảnh người đã khuất, hoặc chắp tay cầu nguyện thầm theo cách của mình.

Nếu bạn không thắp hương, nên để người bạn đời nói trước với bố mẹ và người lớn trong nhà, để bạn không phải tự giải thích trước đông người. Một câu như: "Thưa bố mẹ, nhà con thống nhất là con thắp hương, còn em ấy đứng cùng và cầu nguyện cho ông theo đạo của em ấy." Lời ấy do người con ruột nói thường được đón nhận dễ hơn nhiều.

Với người theo nếp thờ hương khói đi dự lễ tưởng nhớ bên nhà theo tôn giáo khác, cách làm cũng tương tự: đến sớm, giữ yên lặng, đứng cùng gia đình, làm theo những gì người ta mời mình làm, và không làm những gì mình không thấy phù hợp. Hỏi trước người bạn đời về các nghi thức sẽ có là cách tránh lúng túng.

Bữa cơm sau lễ là chỗ để gần nhau hơn. Ngồi lại, hỏi chuyện về người được giỗ, khen món ăn của các bác các cô, đôi khi làm được nhiều hơn cả một nén hương.

Câu nên nói và nên tránh với bố mẹ hai bên

Nên: nói về người đã khuất trước, về cách làm sau. "Con quý ông lắm, con muốn nhớ ông theo cách con làm được." Bố mẹ nghe thấy tình cảm trước rồi mới nghe đến khác biệt.

Nên: để người con ruột nói với bố mẹ mình. Con dâu, con rể giải thích với bố mẹ chồng, bố mẹ vợ dễ bị hiểu là cãi. Người con ruột nói thì là con thưa với bố mẹ.

Nên: nhận phần việc cụ thể. "Năm nay con lo phần hoa và đón khách ạ." Có việc rõ ràng, sự có mặt của bạn được nhìn thấy.

Tránh: so sánh cách tưởng nhớ của hai bên. Những câu như "bên con làm thế này hợp lý hơn" làm người nghe thấy nếp nhà mình bị chê.

Tránh: hứa điều mình không định làm. Hứa với bố mẹ là sẽ thắp hương rồi đến ngày lại không làm, còn tổn thương hơn nói thật từ đầu.

Tránh: im lặng để bạn đời đứng một mình. Khi bố mẹ bên mình trách bạn đời, người con ruột cần lên tiếng ngay, nhẹ nhàng nhưng rõ ràng.

Con cái trong gia đình hai tôn giáo

Câu hỏi khó nhất thường đến khi có con. Nhiều gia đình chọn cho con theo tôn giáo của một bên, có gia đình để con lớn lên tự chọn. Dù chọn cách nào, phần lớn các cặp đều đồng ý một điều: con cần biết ông bà hai bên là ai, đã sống thế nào, và cả hai cách tưởng nhớ trong nhà đều đáng được tôn trọng.

Cách nhiều bố mẹ làm là cho con theo cả hai: ngày giỗ ông nội, con đứng cạnh bố khi bố thắp hương; ngày tưởng nhớ bà ngoại theo nếp bên mẹ, con đi cùng mẹ. Con không bị bắt làm điều gì, chỉ được có mặt và được nghe kể chuyện. Khi con hỏi vì sao bố làm khác mẹ, câu trả lời đơn giản thường đủ: "Bố và mẹ lớn lên ở hai nhà có cách nhớ ông bà khác nhau. Cách nào cũng là thương ông bà."

Tránh để con trở thành nơi người lớn hai bên tranh giành. Nếu ông bà bên nào nói với cháu những câu kiểu "theo bên kia là không thương ông bà", bố mẹ nên nói chuyện riêng với ông bà, và nói lại với con theo cách nhẹ nhàng.

Lỗi hay gặp trong gia đình hai tôn giáo

Mấy lỗi sau thường không xuất phát từ ác ý. Chúng đến từ sự ngại nói, hoặc từ mong muốn làm vừa lòng mọi người mà không ai nói rõ mình muốn gì.

Lỗi hay gặpChuyện thường xảy raCách làm khác
Không bàn gì trước khi cưới, nghĩ rằng sau sẽ tự ổnNgày giỗ đầu tiên thành buổi căng thẳng trước họ hàngBàn các câu hỏi chính trước khi về chung nhà
Một người lặng lẽ làm theo bên kia cho êmLâu dần thấy mất mình, có ngày bùng raNói thật điều mình làm được và không làm được
Bàn chuyện niềm tin ngay trong bữa giỗNgày tưởng nhớ biến thành buổi tranh luậnBàn riêng, vào lúc bình thường
Dùng con cái để thuyết phục bên kiaCon thấy mình bị kéo về hai phíaNgười lớn tự nói với nhau
Tự quyết thay đổi nơi thờ khi bạn đời vắng nhàNgười kia thấy bị qua mặtMọi thay đổi đều bàn trước

Nếu chuyện đã căng, một người lớn được cả hai bên kính trọng, hoặc một người hướng dẫn của cộng đồng mỗi bên, có thể giúp hai gia đình ngồi lại. Nhiều khi chỉ cần người ngoài nhắc lại điểm chung là lòng biết ơn tổ tiên, mọi người đã dịu đi.

Câu hỏi thường gặp

Lấy chồng khác đạo có phải thắp hương bàn thờ nhà chồng không?

Không có quy định chung; đây là chuyện hai vợ chồng và hai bên gia đình thống nhất. Nhiều người không thắp hương mà vẫn đứng cùng gia đình, cúi đầu hoặc cầu nguyện theo cách của mình, và phụ việc chu đáo trong ngày giỗ.

Nhà có người theo đạo thì có lập bàn thờ gia tiên được không?

Nhiều gia đình vẫn lập, theo nếp của một bên, người còn lại tưởng nhớ theo cách của tôn giáo mình. Có nhà chọn một kệ ảnh chung không hương khói. Nên hỏi chức sắc của đạo mình nếu muốn biết quan niệm cụ thể.

Bố mẹ chồng buồn vì con dâu không vái thì nói thế nào?

Để người chồng thưa với bố mẹ, nói rằng hai vợ chồng đã bàn và vợ nhớ ông bà theo cách của mình. Con dâu thể hiện tấm lòng qua việc có mặt sớm, phụ giúp, hỏi chuyện về người đã khuất.

Con cái theo tôn giáo nào trong gia đình hai đạo?

Mỗi gia đình một lựa chọn: theo một bên, hoặc để con lớn lên tự chọn. Dù chọn thế nào, cho con biết về ông bà hai bên và tôn trọng cả hai cách tưởng nhớ là điều hầu hết các gia đình đồng ý.

Có nên đặt biểu tượng tôn giáo và bàn thờ gia tiên chung một chỗ không?

Tuỳ quan niệm của mỗi người và hướng dẫn của tôn giáo đó. Nhiều gia đình đặt ở hai góc riêng để mỗi bên đều được tôn trọng. Hai vợ chồng nên bàn và hỏi người hiểu biết trong cộng đồng mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138