TonKinh.comTôn Kính
Giữ nếp thờ cúng trong nhà ở hôm nay

Thờ cúng ở chung cư: giữ nếp gia tiên trong căn hộ mà vẫn hoà với hàng xóm

Ở chung cư vẫn giữ trọn nếp thờ gia tiên: đọc nội quy toà nhà, liệu khói hương, việc ngoài sân chuyển vào căn hộ ra sao và cách nói với hàng xóm.

A young Vietnamese woman lights one incense stick beside an open balcony door in a high-rise apartment at dusk, seen from behind, warm amber light

Ở chung cư vẫn giữ được trọn nếp thờ gia tiên, vì điều cốt lõi của nếp ấy là sự nhớ và lòng kính, không nằm ở khoảng sân hay mái ngói. Cái thay đổi là cách làm: khói hương đi chung đường thông gió với nhà bên, lửa phải theo nội quy toà nhà, và những việc ở quê vẫn làm ngoài sân thì lên căn hộ phải tính lại.

Bài này đi qua các việc cụ thể mà nhiều gia đình đã sắp xếp khi chuyển lên ở cao tầng: đọc nội quy trước khi thắp hương, liệu khói cho vừa, xử lý những việc vốn làm ngoài trời, đón họ hàng về căn hộ ngày lễ, giữ an toàn cho trẻ nhỏ, và mấy câu nên nói với hàng xóm. Chuyện chọn kiểu bàn thờ hay tủ thờ cho căn hộ là đề tài riêng, ở đây chỉ bàn chuyện giữ nếp.

Lên chung cư, nếp thờ đổi ở đâu và giữ lại điều gì

Ở nhà quê, nơi thờ thường là gian giữa của ngôi nhà, cửa mở ra sân, khói hương bay lên mái cao rồi tan ra vườn. Người trong nhà thắp hương lúc nào cũng được, hoá vàng ngoài sân, mâm lễ bày rộng rãi, họ hàng đến đông thì kê thêm chiếu. Nhịp thờ ấy gắn với không gian mở và với một cộng đồng đã quen nếp của nhau.

Căn hộ thì khác ở bốn điểm. Thứ nhất, không gian kín, trần thấp, khói hương đọng lâu hơn và có thể theo ống thông gió sang nhà bên. Thứ hai, toà nhà có hệ thống báo cháy và nội quy về lửa trần, nên việc gì có lửa đều phải hỏi trước. Thứ ba, hàng xóm sát vách có thể theo đạo khác, có người già, trẻ sơ sinh hoặc người bị hen. Thứ tư, nhà thường nhỏ, ai cũng đi làm, nên thời gian dành cho việc thờ cúng hằng ngày ngắn lại.

Điều nên giữ nguyên là ý nghĩa: một chỗ trang trọng để nhớ ông bà cha mẹ, những ngày cả nhà cùng đứng trước di ảnh, lời kể về người đã khuất cho con cháu nghe. Những gì quanh đó, như số nén hương, cách hoá vàng, số mâm lễ, đều là hình thức có thể điều chỉnh. Nhiều cụ già khi lên ở với con trên phố cũng tự nói như vậy: "Ở đâu thì theo đấy, miễn con cháu còn nhớ là được."

Đọc nội quy toà nhà trước khi thắp hương

Mỗi toà nhà có nội quy riêng, thường dán ở sảnh hoặc gửi kèm hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê. Trước khi lập nơi thờ hoặc trước dịp lễ lớn đầu tiên, bạn nên đọc kỹ mấy điểm sau:

  • Quy định về lửa trần. Một số toà nhà cho phép thắp hương, nến trong căn hộ nhưng cấm đốt vàng mã, giấy tờ ở hành lang, ban công, cầu thang thoát hiểm.
  • Khu hoá vàng chung. Nhiều khu đô thị bố trí lò hoặc khu đốt riêng dưới sân vào các dịp rằm, Tết, có giờ mở và người trông. Hỏi ban quản lý xem có không và mở vào những ngày nào.
  • Đầu báo khói trong căn hộ. Biết đầu báo nằm ở đâu, loại nào, để đặt nơi thờ cách xa và để không vô tình làm còi kêu cả tầng.
  • Giờ yên tĩnh. Nếu nhà bạn quen làm lễ sớm với chuông, mõ hoặc đọc khấn to, nên biết khung giờ toà nhà yêu cầu giữ yên.
  • Quy định về ban công và lô gia. Có nơi không cho đặt vật có lửa ngoài ban công vì gió thổi tàn hương sang nhà bên.

Nếu nội quy không ghi rõ, bạn có thể nhắn ban quản lý một tin ngắn, ví dụ: "Chào ban quản lý, căn 12.05 muốn hỏi: toà nhà có khu hoá vàng chung vào dịp rằm tháng Bảy không, và trong căn hộ có được thắp hương, nến không ạ? Gia đình muốn làm đúng quy định để không ảnh hưởng các căn khác. Cảm ơn ban quản lý." Giữ lại tin trả lời, sau này có ai thắc mắc thì bạn có chỗ dựa.

Khói hương và nhà bên: liệu cho vừa

Bớt số nén, không bớt lòng. Ngày thường nhiều gia đình chỉ thắp một nén, ngày rằm, mùng một thắp ba nén. Số nén theo tập quán mỗi nhà, nhưng ở căn hộ kín, ít khói hơn là cách tôn trọng người sống chung toà.

Chọn hương ít khói, que ngắn. Hương que ngắn cháy chừng mười lăm, hai mươi phút, đủ cho lúc cả nhà đứng lễ. Hương dài cháy cả tiếng đồng hồ thì khói kéo dài mà không ai đứng đó.

Mở hé cửa sổ, đóng cửa ra hành lang. Khói nên được đẩy ra ngoài trời, không phải ra hành lang chung. Nếu căn hộ có quạt hút ở bếp, bật quạt một lúc sau khi thắp cũng giúp khói tan nhanh.

Để ý giờ phơi đồ của nhà bên. Ban công liền kề hay phơi quần áo vào buổi sáng. Thắp hương lúc ấy, khói có thể ám vào đồ phơi. Dời sang lúc chiều hoặc thắp xa cửa là đủ.

Hỏi thẳng khi không chắc. Gặp hàng xóm ở thang máy, một câu hỏi nhẹ nhàng giúp bạn biết khói có sang nhà họ không, tốt hơn là đoán. Phần lớn người ta sẽ quý vì bạn đã hỏi.

Việc ở quê làm ngoài sân, lên căn hộ các nhà thường làm gì

Bảng dưới đây ghi những việc vốn gắn với sân, vườn, mái nhà, và cách nhiều gia đình ở chung cư đã sắp xếp. Đây là những cách đang có, không phải quy tắc; mỗi nhà chọn cái hợp với mình.

Việc vốn làm ở quêỞ chung cư thường làm thế nàoĐiều cần để ý
Hoá vàng ngoài sânDùng khu đốt chung của toà nhà, giảm lượng, hoặc gửi phần hoá vàng về nhà ở quêKhông đốt ở ban công, hành lang, cầu thang
Thắp hương ngoài trời các dịp lễGộp vào một lần thắp trong nhà, cửa sổ mởKhông để hương cháy khi cả nhà ra ngoài
Họ hàng đến đông, trải chiếu ra sânChia hai lượt khách, hoặc làm lễ ở căn hộ rồi ăn ở nhà hàng gần đóBáo trước hàng xóm cùng tầng nếu đông người
Đốt pháo, đánh trống, chuông lớnBỏ hoặc thay bằng một tiếng chuông nhỏTheo giờ yên tĩnh của toà nhà
Để đèn dầu cháy suốt đêmĐèn điện nhỏ, có hẹn giờKhông để lửa trần qua đêm

Điều đáng giữ là cả nhà cùng có mặt, cùng thắp hương và cùng nhắc tên người được tưởng nhớ. Khi hình thức phải giản đi, phần đó lại càng nên làm cho đủ.

Đón họ hàng về căn hộ vào dịp lễ

Ngày lễ lớn, nhất là khi bố mẹ đã chuyển nơi thờ lên căn hộ của con, họ hàng thường về đông hơn sức chứa của căn nhà. Nhiều gia đình chia việc thành hai phần: phần lễ ở căn hộ, người lớn tuổi và người thân gần nhất lên thắp hương theo từng lượt nhỏ, chừng sáu bảy người một lượt; phần ăn uống tổ chức ở sân chung, phòng sinh hoạt cộng đồng của toà nhà nếu có, hoặc một nhà hàng gần đó.

Thang máy là chỗ hay ách tắc. Nếu bạn biết trước có ba mươi người đến trong một buổi sáng, nên báo ban quản lý và dặn người nhà đi theo nhóm. Đồ lễ mang lên nên gom vào thùng có quai, tránh để hoa quả, xôi, gà đi từng túi nhỏ làm đông thang máy.

Với hàng xóm cùng tầng, một tin nhắn trước một ngày giúp mọi người dễ chịu hơn nhiều: "Chào cả nhà tầng 12, sáng mai nhà căn 12.05 làm lễ tưởng nhớ ông nội, khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ có họ hàng đến, có thể hơi đông ở hành lang. Nhà mình sẽ cố gắng giữ trật tự và dọn sạch sau khi xong. Mong mọi người thông cảm." Lời báo ấy không xin phép ai, chỉ cho người ta biết trước, và thường đổi lại được những câu thăm hỏi tử tế.

Nơi thờ trong căn hộ có trẻ nhỏ và vật nuôi

Căn hộ nhỏ nghĩa là trẻ em và vật nuôi sống rất gần nơi thờ. Mấy điều sau giúp giữ an toàn mà không biến góc thờ thành chỗ cấm kỵ đáng sợ với trẻ:

  • Đặt nơi thờ ở độ cao trẻ không với tới, và không để ghế, đôn ngay dưới chân cho trẻ trèo.
  • Không để bật lửa, diêm, hương chưa thắp ở chỗ trẻ lấy được. Cất trong ngăn kéo có chốt.
  • Mèo hay nhảy lên chỗ cao, nên khi thắp hương thì đóng cửa phòng hoặc đứng trông cho đến khi hương tàn.
  • Giải thích cho trẻ bằng lời đơn giản: "Đây là chỗ nhà mình nhớ ông bà. Con muốn thắp hương thì gọi bố mẹ, mình làm cùng nhau." Không nói những câu doạ để trẻ sợ.
  • Khi trẻ tò mò hỏi về ảnh ông bà, kể một chuyện vui về người trong ảnh. Trẻ nhớ nơi thờ qua câu chuyện, không qua lời cấm.

Nếu nhà có người lớn tuổi hay quên, để ý thêm chuyện tắt hương, nến trước khi đi ngủ. Đèn điện có hẹn giờ là cách đơn giản để người già vẫn giữ thói quen thắp đèn mà không lo lửa.

Lỗi hay gặp khi thờ cúng ở chung cư

Phần lớn va chạm giữa các căn hộ về chuyện thờ cúng đến từ vài thói quen mang nguyên từ nhà đất lên. Sửa được cả, chỉ cần biết trước.

Lỗi hay gặpHệ quảCách sửa
Hoá vàng trong chậu ở ban côngTàn bay sang nhà khác, có thể làm báo cháy, bị nhắc nhởDùng khu đốt chung hoặc giảm, gửi về quê
Thắp nhiều nén hương dài khi đóng kín cửaKhói đọng, ám tường, lan sang hành langÍt nén, que ngắn, mở cửa sổ
Để hương, nến cháy khi đi vắngNguy cơ cháy, hàng xóm lo lắngChỉ thắp khi có người ở nhà
Làm lễ đông người không báo trướcÁch tắc thang máy, hành lang ồnBáo ban quản lý và hàng xóm cùng tầng trước một ngày
Bỏ hẳn nếp thờ vì nghĩ căn hộ không hợpCon cháu mất dần thói quen nhớ ông bàGiản lược hình thức, giữ những ngày cả nhà cùng có mặt

Câu hỏi thường gặp

Ở chung cư có nên thờ cúng tổ tiên không?

Có rất nhiều gia đình ở chung cư vẫn thờ cúng tổ tiên bình thường. Căn hộ không làm nếp thờ kém đi; điều cần là làm theo nội quy toà nhà, liệu khói hương và lửa cho an toàn, và giữ những dịp cả nhà cùng tưởng nhớ.

Chung cư cấm hoá vàng thì gia đình làm thế nào?

Nhiều toà nhà có khu đốt chung dưới sân vào dịp rằm, Tết; bạn hỏi ban quản lý giờ mở. Một số gia đình giảm lượng hoá vàng, có nhà gửi phần ấy về quê để người thân làm. Tuyệt đối không đốt ở ban công hay hành lang.

Hàng xóm phàn nàn khói hương thì nên nói gì?

Trước hết cảm ơn họ đã nói thẳng, hỏi khói sang vào giờ nào, qua lối nào. Sau đó đổi cách làm: ít nén hơn, que ngắn, mở cửa sổ, tránh giờ nhà bên phơi đồ. Báo lại cho họ biết nhà mình đã điều chỉnh.

Thờ cúng ở chung cư có cần xin phép ban quản lý không?

Thờ cúng trong căn hộ của mình thường không cần xin phép. Việc cần hỏi là các hoạt động có lửa ngoài căn hộ, như hoá vàng, và việc tổ chức đông người dùng chung thang máy, sảnh, phòng sinh hoạt của toà nhà.

Nhà có trẻ nhỏ thì giải thích nơi thờ thế nào cho trẻ không sợ?

Nói đơn giản rằng đây là chỗ nhà mình nhớ ông bà, kể một chuyện vui về người trong ảnh, và cho trẻ làm cùng người lớn khi trẻ muốn. Tránh mọi câu doạ, tránh cấm đoán bằng những lời khiến trẻ nghĩ góc thờ là chỗ đáng sợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138