TonKinh.comTôn Kính
Nhà thờ họ và từ đường

Xây nhà thờ họ mới: các bước từ họp họ, lập ban xây dựng đến nghiệm thu

Mười bước xây nhà thờ họ mới cho đúng nếp và vừa sức: họp họ, ban xây dựng, giấy tờ đất, xin phép, chọn thợ, giám sát, nghiệm thu, kèm mẫu biên bản.

Several Vietnamese men and women of different ages sit on low plastic stools around a bare foundation of new brick walls in a village garden, overhead view, cloudy daylight

Xây nhà thờ họ mới nên đi theo thứ tự: cả họ thống nhất trong một buổi họp có biên bản, lập ban xây dựng, làm rõ giấy tờ đất, chọn quy mô vừa với quỹ đã có, xin phép xây dựng ở UBND cấp xã, rồi mới thuê thiết kế, chọn thợ, giám sát và nghiệm thu. Làm ngược, như đổ móng trước rồi mới bàn tiền, là con đường quen thuộc dẫn tới công trình bỏ dở và các chi giận nhau.

Phần dưới đây đi qua ba câu hỏi cần trả lời trước khi bàn xây, mười bước cụ thể, mẫu biên bản họp họ, bảng phân việc trong ban xây dựng và những lỗi nhiều họ đã gặp. Bài không bàn chuyện chọn ngày động thổ hay nghi lễ khánh thành; đó là phần riêng, mỗi họ có nếp và người lo riêng.

Ba câu hỏi phải trả lời trước khi bàn chuyện xây

Đất ở đâu và đứng tên ai? Đây là câu hỏi đầu tiên và khó nhất. Đất của một gia đình hiến cho họ, đất cũ của họ chưa có giấy, hay đất mua chung, mỗi trường hợp có hướng xử lý khác nhau. Chưa rõ ràng chuyện đất thì chưa nên bàn bản vẽ. Nếu gia đình hiến đất, việc hiến nên được ghi thành văn bản ngay từ đầu, có chữ ký của cả vợ chồng chủ đất và con cái đã trưởng thành.

Tiền ở đâu ra và ai giữ? Cần ước lượng được quỹ đã có, khả năng góp của các chi trong vài năm tới, và đặt nguyên tắc ai giữ tiền, ai giữ sổ. Một con số dự kiến mà cả họ thấy kham nổi quan trọng hơn bản vẽ đẹp.

Sau khi xây, ai trông coi? Một nhà thờ mới khánh thành rồi khoá cửa quanh năm là chuyện không hiếm. Trước khi xây, nên biết ai sẽ ở gần để quét dọn, thắp hương, mở cửa đón con cháu. Nếu chưa có người, có lẽ nên xây nhỏ hơn và gần nhà người trông coi.

Mười bước xây nhà thờ họ mới

Thời gian từ bước một đến bước mười thường kéo dài hơn dự tính; nhiều họ mất hai ba năm chuẩn bị và chỉ vài tháng thi công. Đừng sốt ruột ở những bước đầu.

  1. Họp họ lần một: trình bày ý định, nghe ý kiến các chi, chưa cần quyết ngay. Ghi lại các băn khoăn.
  2. Họp họ lần hai: biểu quyết chủ trương xây, cử ban xây dựng, thống nhất mức góp dự kiến. Lập biên bản có chữ ký đại diện các chi.
  3. Làm rõ đất: gom giấy tờ, xác định ranh giới, hỏi UBND cấp xã về mục đích sử dụng đất và khả năng xây trên mảnh đất đó.
  4. Mở sổ quỹ xây dựng: tách khỏi quỹ họ hằng năm, có người giữ tiền và người giữ sổ khác nhau.
  5. Chọn quy mô và thiết kế: thuê người thiết kế có kinh nghiệm làm nhà thờ, đưa hai ba phương án ra họ góp ý.
  6. Xin phép xây dựng: hỏi bộ phận một cửa của UBND cấp xã về hồ sơ cần nộp; nếu đất trong khu di tích hoặc có quy hoạch riêng, hỏi thêm cơ quan văn hoá.
  7. Chọn đơn vị thi công: hỏi ít nhất hai ba nơi, xem công trình họ đã làm, ký hợp đồng ghi rõ hạng mục, vật liệu, tiến độ, bảo hành.
  8. Giám sát: cử một hai người trong ban có thời gian, đến công trình đều đặn, chụp ảnh và ghi nhật ký.
  9. Nghiệm thu: kiểm từng hạng mục theo hợp đồng trước khi thanh toán đợt cuối, giữ lại một phần tiền bảo hành nếu hợp đồng có ghi.
  10. Quyết toán và công khai: báo cáo thu chi trước cả họ, lưu toàn bộ hoá đơn, hợp đồng, ảnh vào hồ sơ nhà thờ.

Mỗi bước nên có một người chịu trách nhiệm cụ thể. "Cả ban cùng lo" nghe hay nhưng thường thành không ai lo.

Mẫu biên bản họp họ quyết định xây nhà thờ

Biên bản không cần văn vẻ, chỉ cần đủ ý và đủ chữ ký. Một mẫu tự soạn để bạn sửa theo họ mình:

  • Biên bản họp họ Nguyễn, làng C, xã D. Thời gian: ngày… tháng… năm…, tại nhà ông Nguyễn Văn An.
  • Thành phần: trưởng họ ông Nguyễn Văn An; đại diện chi một, chi hai, chi ba (ghi tên từng người); tổng số người dự…
  • Nội dung: thống nhất chủ trương xây nhà thờ họ trên phần đất gia đình ông Nguyễn Văn Bình tự nguyện hiến cho họ, diện tích theo sơ đồ kèm theo.
  • Ban xây dựng gồm năm người: trưởng ban…, giữ sổ…, giữ tiền…, giám sát…, liên hệ con cháu ở xa…
  • Mức góp dự kiến: theo suất đinh và tự nguyện, thu trong hai năm; danh sách đóng góp công khai mỗi sáu tháng.
  • Biểu quyết: tán thành… người, không tán thành… người, ý kiến khác (ghi rõ).
  • Chữ ký: trưởng họ, người ghi biên bản, đại diện từng chi, đại diện gia đình hiến đất.

Điền mẫu cho đúng họ mình: thay "suất đinh" bằng cách tính của họ bạn, có họ tính theo hộ, có họ tính theo người trưởng thành, có họ để hoàn toàn tự nguyện. Lý do biên bản hay bị trả lại khi đi làm giấy tờ đất là thiếu chữ ký của gia đình hiến đất hoặc không có sơ đồ vị trí đi kèm.

Phân việc trong ban xây dựng

Ban nên nhỏ, từ năm đến bảy người, có cả người lớn tuổi hiểu nếp và người trẻ thạo giấy tờ, sổ sách.

Vai tròViệc chínhNên chọn người thế nào
Trưởng banĐiều phối, chủ trì họp, ký hợp đồng thay mặt họĐược các chi tin, có thời gian
Người giữ sổGhi mọi khoản thu, chi, lưu hoá đơnCẩn thận, chữ rõ hoặc thạo bảng tính
Người giữ tiềnNhận và chi tiền theo phiếu đã duyệtKhác người giữ sổ, khác chi với trưởng ban nếu được
Người giám sátCó mặt ở công trình, ghi nhật ký, chụp ảnhỞ gần, có chút hiểu biết về xây dựng
Người liên lạcBáo tin cho con cháu ở xa, nhận góp từ xaThạo điện thoại, nhóm nhắn tin

Ở họ Nguyễn giả định, ban xây dựng có một bác nghỉ hưu làm trưởng ban, một cô giáo giữ sổ, một anh cháu ở gần làm giám sát. Ba người khác chi, nên mọi khoản chi đều được người của hai chi khác nhau nhìn qua, và không ai phải nghi ai.

Chọn quy mô vừa sức, giữ dáng nếp cũ

Một cách tính nhiều họ dùng: quỹ đã có trong tay nên đạt từ một nửa đến hai phần ba tổng dự toán trước khi khởi công, phần còn lại góp dần theo tiến độ. Bắt đầu khi mới có một phần nhỏ là tự đặt mình vào thế phải vay hoặc dừng giữa chừng. Công trình dở dang vài năm vừa tốn tiền che chắn, vừa làm con cháu nản lòng.

Về dáng nhà, bạn không buộc phải làm khung gỗ như xưa. Nhưng nên giữ vài nét làm nên nhà thờ: trục thẳng từ cổng vào, sân đủ rộng để đứng làm lễ, gian thờ ở giữa, mái dốc lợp ngói. Những nét này không tốn thêm nhiều tiền mà giúp ngôi nhà mới vẫn mang dáng nơi thờ, không giống một nhà văn hoá hay một biệt thự.

Nếu họ có điều kiện dùng gỗ, hãy dành gỗ cho những phần người ta nhìn và chạm vào: cột hiên, cửa, hương án, xà ngang gian giữa. Phần kết cấu khuất có thể dùng bê tông. Cách kết hợp này giữ được hơi ấm của nhà gỗ trong khi chi phí và việc chống mối nhẹ hơn nhiều.

Hợp đồng với đơn vị thi công: những mục không được thiếu

Thợ quen trong làng hay công ty ở nơi khác, đều nên có hợp đồng viết. Hợp đồng không làm mất tình cảm; nó giúp cả hai bên khỏi phải nhớ những gì đã hứa miệng. Các mục nên có:

  • Tên các bên: đại diện họ ký là trưởng ban xây dựng theo biên bản họp họ, kèm bản sao biên bản.
  • Danh mục hạng mục cụ thể: móng, khung, mái, nền, cửa, điện, sân, cổng; hạng mục nào không có trong hợp đồng thì ghi rõ là không làm.
  • Vật liệu chính: loại gỗ, loại ngói, loại gạch, ai mua, ai chịu hao hụt.
  • Tiến độ: ngày khởi công, các mốc chính, ngày bàn giao; xử lý thế nào nếu chậm vì mưa bão.
  • Cách thanh toán: chia đợt theo khối lượng đã nghiệm thu, không trả trước quá nhiều.
  • Phát sinh: mọi hạng mục thêm phải có văn bản ký của trưởng ban, không chỉ một lời đồng ý qua điện thoại.
  • Bảo hành: thời gian bảo hành mái, khung, chống thấm; phần tiền giữ lại đến hết thời hạn nếu hai bên thoả thuận.

Lý do hay vướng nhất khi quyết toán là "phát sinh miệng": một người trong họ đến công trình, thấy đẹp, bảo thợ làm thêm cái lan can hay đắp thêm đôi con giống, rồi cuối cùng không ai nhận là đã đồng ý. Ghi rõ trong hợp đồng chỉ trưởng ban mới được đặt thêm việc là cách gọn nhất.

Lỗi hay gặp khi xây nhà thờ họ

Khởi công trước, làm giấy tờ sau. Đến lúc bị nhắc nhở hoặc có người trong họ thắc mắc chuyện đất thì công trình đã lên tường, xử lý rất khó.

Một người vừa giữ tiền vừa giữ sổ. Dù người ấy ngay thẳng đến đâu, cách làm này vẫn để lại khoảng trống cho nghi ngờ, và nghi ngờ thì lan nhanh hơn sổ sách.

Không có hợp đồng viết với thợ. Thoả thuận miệng với thợ quen trong làng nghe tình cảm, nhưng khi phát sinh hạng mục thì không có gì để dựa vào.

Xây to để bằng họ bên cạnh. So sánh là chuyện tự nhiên, nhưng nhà thờ to mà không có người trông, không đủ tiền điện nước và sửa chữa hằng năm thì xuống cấp rất nhanh.

Quên chỗ cho người già và trẻ nhỏ. Bậc thềm quá cao, không có chỗ ngồi nghỉ có bóng mát, không có nhà vệ sinh gần, là những điều ngày giỗ tổ ai cũng thấy nhưng lúc thiết kế ít người nghĩ tới.

Không có bản vẽ hoàn công. Xây xong mà không giữ bản vẽ cuối cùng, ảnh đi dây điện, đường ống trong tường thì lần sửa đầu tiên đã phải đục phá mò mẫm. Giữ bản vẽ trong hồ sơ nhà thờ cùng hợp đồng và hoá đơn.

Câu hỏi thường gặp

Xây nhà thờ họ có cần xin giấy phép xây dựng không?

Phần lớn trường hợp cần. Quy định cụ thể tuỳ vị trí đất và quy mô công trình, nên bạn hỏi bộ phận một cửa của UBND cấp xã nơi có đất để biết hồ sơ và trường hợp được miễn.

Ban xây dựng nhà thờ họ nên có bao nhiêu người?

Từ năm đến bảy người là vừa: đủ để tách người giữ tiền với người giữ sổ, có người giám sát và người liên lạc với con cháu ở xa, mà vẫn họp được nhanh khi cần quyết việc.

Gia đình hiến đất xây nhà thờ họ cần làm giấy tờ gì?

Ít nhất phải có văn bản thể hiện ý chí hiến đất, có chữ ký của các thành viên đồng sở hữu, kèm sơ đồ. Thủ tục chuyển quyền hay đăng ký cụ thể nên hỏi UBND cấp xã trước khi ký.

Nên góp tiền xây nhà thờ họ theo đầu người hay tự nguyện?

Mỗi họ một cách. Nhiều họ kết hợp: một mức góp cơ bản theo hộ hoặc theo người trưởng thành, cộng phần tự nguyện. Điều cần là cách tính được biểu quyết trong buổi họp và ghi vào biên bản.

Có nên xây nhà thờ họ bằng bê tông giả gỗ không?

Đó là lựa chọn hợp lý với nhiều họ vì bền và dễ chăm. Nên giữ dáng mái dốc, trục thẳng và sân rộng để công trình vẫn mang nếp nhà thờ, và dành gỗ thật cho những phần nhìn thấy nếu có điều kiện.

Con cháu ở xa góp tiền xây nhà thờ họ thế nào cho rõ ràng?

Nên chuyển vào tài khoản mà ban xây dựng đã công bố, ghi nội dung gồm tên và chi, rồi nhắn cho người giữ sổ. Danh sách đóng góp được gửi định kỳ để ai cũng kiểm lại được phần mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138