TonKinh.comTôn Kính
Ý nghĩa thờ cúng gia tiên

Con gái có được thờ cha mẹ đẻ không: nếp xưa, cách làm nay và cách thưa nhà chồng

Con gái thờ cha mẹ đẻ: vì sao nếp xưa ít gặp, những hoàn cảnh nay hay gặp, ba cách làm phổ biến, lời thưa với nhà chồng và các bước báo với họ bên nội của cha.

A Vietnamese woman in a plain blouse kneels to arrange fresh lotus flowers beside framed portraits of her parents, three-quarter view from behind, quiet apartment room, pale morning light

Con gái hoàn toàn có thể thờ cha mẹ đẻ. Không có quy định pháp luật nào cấm, và ngày càng nhiều gia đình giao việc thờ cha mẹ cho con gái, nhất là khi nhà chỉ có con gái, khi anh em trai ở xa hoặc đã mất, hay khi người con gái là người ở cạnh chăm cha mẹ đến cuối đời. Nếp xưa ít gặp cảnh này vì cách tổ chức gia đình theo dòng cha, không phải vì con gái kém hiếu.

Phần khó thường không nằm ở chuyện được hay không, mà ở chỗ làm sao cho nhà chồng, họ bên nội của cha và anh chị em đều thuận. Bài dưới đây giải thích vì sao nếp xưa lại như vậy, những hoàn cảnh hay gặp hôm nay, ba cách làm phổ biến kèm điều cần lưu ý, lời thưa với nhà chồng, các bước báo với họ và chuyện ai giữ tiếp khi người con gái không còn.

Vì sao nếp xưa ít con gái giữ việc thờ

Trong làng xã cũ, con gái lấy chồng thì về ở nhà chồng, sinh con mang họ chồng và được ghi tên vào gia phả nhà chồng. Theo cách sắp xếp ấy, người con gái sẽ lo việc thờ cúng của nhà chồng cùng chồng mình, còn việc thờ cha mẹ đẻ giao cho anh em trai, những người ở lại quê và mang cùng họ với cha.

Từ đó hình thành câu nói "con gái là con người ta", câu mà nhiều gia đình hôm nay thấy không còn hợp. Thật ra, ngay trong nếp xưa, con gái vẫn về giỗ cha mẹ, vẫn góp lễ, có nơi còn có lệ con gái lo một phần riêng trong ngày giỗ. Cái không có chỉ là vai người đứng thờ chính.

Hiểu như vậy để thấy: khi con gái đứng ra thờ cha mẹ, gia đình không phá nếp mà chỉ điều chỉnh một mắt xích cho hợp hoàn cảnh mới. Ý cốt lõi, rằng cha mẹ có người nhớ, có ngày giỗ, có con cháu sum họp, vẫn giữ nguyên. Nói với người lớn tuổi theo hướng ấy thường dễ được chấp nhận hơn là tranh luận chuyện công bằng nam nữ.

Những hoàn cảnh con gái thường đứng ra thờ cha mẹ

Nhà chỉ có con gái. Đây là hoàn cảnh phổ biến nhất ở các gia đình một hai con. Thường người con gái ở gần cha mẹ nhất nhận việc thờ, các chị em khác góp sức.

Anh em trai đã mất hoặc định cư rất xa. Người con gái ở trong nước, ở gần quê thờ thay, có khi chỉ là thờ tạm đến khi cháu trai đủ lớn.

Con gái là người chăm cha mẹ đến cuối đời. Cha mẹ sống những năm cuối ở nhà con gái, mất tại đó. Nhiều gia đình thấy tự nhiên là chỗ thờ đặt luôn ở nơi cha mẹ đã sống.

Con gái không lập gia đình hoặc đã ly hôn và về ở với cha mẹ. Người con gái sống cùng nhà cha mẹ, sau này tiếp tục ở lại và giữ việc thờ như một người con trai ở lại quê ngày xưa.

Cha mẹ để lại mong muốn. Có cha mẹ dặn rõ khi còn sống, có khi ghi trong di chúc, rằng muốn con gái nào giữ việc thờ. Mong muốn ấy là căn cứ vững nhất để anh chị em và họ hàng tôn trọng.

Ba cách làm phổ biến khi con gái thờ cha mẹ đẻ

Mỗi cách hợp với một hoàn cảnh khác nhau. Bảng dưới mô tả để bạn cân nhắc cùng gia đình:

Cách làmHình dungHợp khiĐiều cần lưu ý
Thờ tại nhà của cha mẹ để lạiNgười con gái giữ căn nhà của cha mẹ hoặc thường xuyên về trông nom chỗ thờ ở đóNhà cha mẹ còn, con gái ở gầnBàn rõ với anh chị em về việc giữ nhà, tránh hiểu lầm là chiếm nhà
Thờ tại nhà người con gáiĐặt ảnh, bài vị cha mẹ trong nhà mình, cạnh hoặc riêng với chỗ thờ nhà chồngCha mẹ không để lại nhà, hoặc con gái ở xa quêCần nhà chồng đồng thuận, thống nhất cách đặt theo nếp hai nhà
Gửi thờ ở chùa hoặc nhà thờ họ, con gái lo giỗẢnh, bài vị gửi chùa hoặc đặt ở nhà thờ chi bên nội của cha; con gái đứng ra tổ chức giỗNhà chồng chưa thuận, hoặc chỗ ở chậtBáo với nhà chùa hoặc trưởng chi; mỗi nơi có quy định riêng về việc nhận gửi

Không cách nào hơn cách nào. Nhiều gia đình đi qua cả ba cách theo thời gian: lúc đầu gửi chùa, vài năm sau đón về nhà khi nhà chồng đã quen, hoặc ngược lại khi con gái già yếu thì gửi lên nhà thờ chi. Điều quan trọng là mỗi lần chuyển đều có bàn bạc và ghi lại.

Lời thưa với nhà chồng

Người con gái đã lấy chồng thường ngại nhất bước này. Dưới đây là mấy mẫu lời thưa theo từng người nghe, bạn chỉnh cho đúng cách xưng hô nhà mình:

  • Thưa với bố mẹ chồng, giọng trang trọng: "Thưa bố mẹ, bố mẹ con chỉ có hai chị em con, em con lại ở xa. Con xin phép bố mẹ cho con được giữ việc hương khói cho bố mẹ con. Việc nhà mình con vẫn lo đủ như trước, con chỉ xin thêm phần ấy để bố mẹ con có người nhớ."
  • Nói với chồng trước khi thưa bố mẹ chồng: "Anh ơi, em muốn giữ việc thờ bố mẹ em. Em biết anh lo bố mẹ anh nghĩ ngợi, nên em muốn mình bàn trước rồi cùng thưa. Anh thấy chỗ nào chưa ổn thì nói em sửa."
  • Khi bố mẹ chồng còn băn khoăn: "Con hiểu bố mẹ lo người ngoài nói ra nói vào. Con xin làm gọn thôi, ngày giỗ bố mẹ con thì con tự lo, không làm phiền đến việc nhà mình."
  • Khi bố mẹ chồng đồng ý: "Con cảm ơn bố mẹ. Ngày giỗ bố mẹ con, con mời bố mẹ sang cùng, để bố mẹ con biết con được nhà mình thương."

Lỗi hay gặp là để chồng thưa thay hoàn toàn, khiến bố mẹ chồng nghĩ con trai bị ép. Cách tốt hơn là hai vợ chồng cùng có mặt, người vợ nói phần lý do, người chồng nói phần đồng ý của mình.

Khi nghe câu "con gái là con người ta"

Người con gái nhận thờ cha mẹ đôi khi phải nghe những câu nói vô tình hay cố ý từ họ hàng, hàng xóm. Cãi lại thường làm chuyện to hơn. Mấy cách đáp nhẹ nhàng mà vẫn rõ ý:

  • Khi một người lớn tuổi trong họ nói thẳng: "Dạ, cháu biết nếp xưa là vậy. Nhà cháu chỉ có chị em gái, cháu xin giữ hương khói cho bố mẹ, có gì chưa phải bác chỉ bảo cháu."
  • Khi bị hỏi "thế nhà chồng có cho không": "Dạ, bố mẹ chồng cháu đồng ý rồi ạ, ngày giỗ bố mẹ cháu ông bà còn sang cùng."
  • Khi anh em họ cho rằng việc thờ phải về tay con trai trong họ: "Em giữ việc thờ để bố mẹ có người hương khói hằng ngày. Ngày giỗ họ em vẫn góp như mọi nhà. Sau này nếu cả họ bàn khác, em sẵn lòng nghe."
  • Khi chính mình thấy chạnh lòng: nhớ rằng người nói thường lớn lên trong một nếp khác, và điều họ lo nhất là sự đứt gãy. Việc thờ được giữ chu đáo qua vài năm là câu trả lời thuyết phục hơn mọi lời giải thích.

Không nên đáp bằng những câu so sánh như "con trai nhà bác có về thắp hương bao giờ đâu". Câu ấy có thể đúng nhưng làm cả họ khó xử, và người bị nhắc sẽ nhớ lâu hơn bất cứ điều gì bạn nói sau đó.

Báo với họ bên nội của cha và anh chị em

Khi con gái giữ việc thờ cha mẹ, họ bên nội của cha cũng cần biết, vì cha vẫn là người trong họ ấy. Các bước dưới đây giúp mọi việc rõ ràng:

  1. Anh chị em ruột thống nhất trước. Ai giữ việc thờ, chỗ thờ đặt ở đâu, ngày giỗ ai lo, chi phí chia thế nào. Nếu cha mẹ có dặn lại thì nhắc lại lời dặn.
  2. Báo với trưởng chi hoặc trưởng họ bên nội. Đến tận nhà, nói ngắn gọn: cha mẹ không có con trai, hoặc con trai ở xa, nên con gái nhận giữ việc thờ.
  3. Xin ý kiến về những việc liên quan đến họ. Tên cha mẹ trong gia phả có cần ghi thêm người đang giữ việc thờ không; cha có được thờ chung ở nhà thờ chi không; ngày giỗ họ thì gia đình góp thế nào.
  4. Ghi lại thoả thuận. Một trang ngắn, có tên các anh chị em, ngày lập, nội dung đã thống nhất, gửi mỗi nhà một bản.
  5. Mời họ hàng dự giỗ đầu tiên do con gái tổ chức. Đó là cách tự nhiên nhất để họ hàng thấy việc thờ được giữ chu đáo.

Mẫu ghi chép tham khảo: "Hôm nay, ngày 15 tháng Giêng năm Ất Tỵ, ba chị em Nguyễn Thị Hạnh, Nguyễn Thị Hoa, Nguyễn Thị Huệ thống nhất: chị cả Nguyễn Thị Hạnh giữ việc thờ bố Nguyễn Văn Bình và mẹ Lê Thị Lan tại nhà riêng. Ngày giỗ do chị cả tổ chức, hai em góp chi phí đều nhau. Đã báo bác Nguyễn Văn Phúc, trưởng chi ba." Điền cho đúng nhà mình bằng tên thật, ngày lập và người đã được báo; chỗ nào chưa thống nhất thì ghi "còn bàn" chứ đừng bỏ trống.

Khi người con gái không còn: ai giữ tiếp việc thờ

Câu hỏi hay bị bỏ qua là: sau này người con gái mất thì việc thờ ông bà ngoại sẽ thế nào. Con của người con gái mang họ cha mình, sống trong họ nhà nội của chúng. Nhiều gia đình giải quyết bằng cách để cháu ngoại tiếp tục thờ ông bà ngoại trong nhà mình, như một phần của việc thờ chung hai bên. Có gia đình chọn đưa ông bà ngoại về nhà thờ chi bên ngoại khi người con gái già yếu, để không bị đứt.

Không có câu trả lời đúng duy nhất, nhưng có một việc nên làm: người con gái giữ việc thờ nên dặn lại con cháu từ sớm, ghi rõ trong danh sách người được thờ, và báo cho họ bên ngoại biết hướng tính sau này. Nếu cha mẹ để lại tài sản dành cho việc thờ cúng, phần ấy cũng cần được ghi rõ ai quản lý tiếp, để các cháu không phải đoán.

Một người con gái giả định ở tuổi bảy mươi đã làm thế này: gọi hai con trai về, kể chuyện ông bà ngoại, đưa danh sách ngày giỗ và dặn "Mẹ mất thì các con thờ mẹ, thờ luôn ông bà ngoại bên cạnh. Nếu bên ngoại có ai muốn đón về thì các con trao." Lời dặn ngắn ấy giúp hai người con khỏi băn khoăn suốt nhiều năm sau.

Câu hỏi thường gặp

Pháp luật có cấm con gái thờ cúng cha mẹ không?

Không. Pháp luật không có quy định nào cấm con gái thờ cúng cha mẹ. Việc ai giữ việc thờ là chuyện gia đình tự thống nhất. Nếu cha mẹ để lại tài sản dành cho việc thờ cúng, người quản lý phần ấy có thể là con trai hay con gái.

Con gái đã lấy chồng thờ cha mẹ đẻ có làm ảnh hưởng nhà chồng không?

Thờ cha mẹ đẻ là một việc hiếu, không lấy đi phần việc của nhà chồng. Nhiều gia đình vẫn giữ trọn việc thờ hai bên. Điều cần là nhà chồng đồng thuận và cách bày đặt theo nếp mà hai nhà chấp nhận được.

Nhà có cả con trai và con gái thì con gái có được nhận thờ không?

Được, nếu cả nhà thống nhất. Thường gặp khi con trai ở xa, sức khoẻ không cho phép, hoặc cha mẹ có mong muốn rõ. Nên có sự đồng ý của anh em trai và báo với họ để tránh hiểu lầm.

Con gái thờ cha mẹ thì có phải báo với họ bên nội của cha không?

Không có quy định bắt buộc, nhưng nên báo. Cha vẫn là người trong họ ấy, có tên trong gia phả và có phần trong giỗ họ. Báo với trưởng chi hoặc trưởng họ giúp họ hàng biết nơi thờ, biết ai để liên lạc khi có việc.

Con gái thờ cha mẹ thì ngày giỗ có phải mời họ hàng bên nội của cha không?

Theo nếp nhiều nơi, nên mời ít nhất những người gần như anh chị em ruột của cha, trưởng chi. Mời thế nào, đông hay ít, tuỳ khả năng. Giỗ đầu nên mời rộng hơn để mọi người biết việc thờ đã có người giữ.

Con gái thờ cha mẹ có cần làm lễ gì đặc biệt không?

Phần nghi lễ mỗi vùng một khác, nhiều gia đình chỉ làm một lễ báo đơn giản khi đặt ảnh cha mẹ vào chỗ thờ mới. Phần lễ cụ thể bạn nên hỏi người lớn trong họ, còn điều cốt yếu là sự đồng thuận của gia đình hai bên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138